Edta - E385

O to, czy konserwanty rzeczywiście negatywnie wpływają na nasze zdrowie, spierają się naukowcy od lat. Jest ich ponad 1500, zatem trudno uniknąć współcześnie żywności, która nie była by wzbogacona o dodatki wpływające na termin przydatności do spożycia. Jest to o tyle uzasadnione z punktu widzenia technologii spożywczej, że zanim żywność trafi od producenta do sklepu, a potem do naszej lodówki, mija sporo czasu.

Chociaż Światowa Organizacja Zdrowia nim dopuści syntetyczny dodatek do żywności, dokładnie go sprawdza, to niektóre z konserwantów mogą - zwłaszcza w dużych ilościach – ze szkodą odbić się na naszym zdrowiu. Pamiętajmy jednak, że w takich dawkach i stężeniach nie są one stosowane w żywności. Jak to jest w przypadku konserwantu edta?

Edta, to skrót od angielskiej nazwy EthyleneDiamineTetraacetic kwasu etylenodiaminotetraoctowego (C10H16N2O8), inaczej nazywanego kwasem wersetowym. Jest to syntetyczna substancja używana w wielu gałęziach przemysłu. W technologii żywności nadano jej symbol E385 i jest to konserwant przeciwdziałający zmianom zapachu, konsystencji i wyglądu produktu. Ponadto edta działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo.

Dzięki użyciu edty możliwe jest dłuższe przechowywanie produktu spożywczego, który nie traci podczas tego czasu swoich właściwości.

Edta wykorzystywana jest w technologii żywności w wielu produktach spożywczych. To konserwant, o różnych zastosowaniach. Edta używana jest chociażby w napojach gazowanych (w fazie przetwarzania), w mleku (zachowuje smak pełnego mleka) oraz w piwie, gdzie zatrzymuje potencjalne problemy z jego warzeniem. Edta dodawana jest także do produktów w puszkach, w których po pierwsze utrzymuje barwę produktu np. warzyw czy ryb konserwowych, po drugie wpływa na usunięcie smaku metalu, który może pochodzić z puszki, bądź wydobywa się w trakcie przetwarzania żywności.

Najczęściej jednak E385 możemy spotkać w produktach do smarowania (w tym margaryna)
, z wyjątkiem tłuszczów mlecznych, o zawartości tłuszczu 41 % lub mniejszej, gdzie również wpływa na zachowanie ich smaku i kontroluje niepożądane zapachy, które mogłyby się wydzielać z czasem, a także przeciwdziała ich jełczeniu. W jakich produktach spożywczych odnajdziemy jeszcze edtę?

• herbaty granulowane,

• dressingi i gotowe sosy,

• nasiona roślin strączkowych,

• strączki,

• grzyby i karczochy w puszkach i w słoikach,

• skorupiaki i mięczaki w puszkach i słoikach oraz mrożone i głęboko mrożone

• ryby w puszkach i słoikach.

Maksymalne dopuszczalne dzienne spożycie E385 wynosi 2,5mg na 1kg masy ciała. Ponieważ substancja ta wiąże jony metali, jej nadużywanie może prowadzić do zakłócenia równowagi mineralnej i w konsekwencji niedoborów żelaza w organizmie. Ponadto wykazuje się niekorzystnej oddziaływanie tego związku na układ rozrodczy.

Częste spożycie produktów wzbogaconych o E385 może również prowadzić do dolegliwości jelitowych i uszkodzenia nerek (obserwowany krwiomocz). Dzieci poniżej 2 roku życia nie powinny w ogóle spożywać produktów wzbogaconych o edtę. Użycie tej substancji jest całkowicie zabronione w niektórych państwach, np. w Kanadzie.

Edta wykorzystywana jest także jako substancja odtruwająca przy zatruciach metalami ciężkimi np. ołowiem, aluminium czy kadmem. Ponadto zapobiega ona pozaustrojowemu krzepnięciu krwi. Jest to odczynnik kompleksujący w chemii analitycznej. Edtę wykorzystuje się jako składnik roztworów buforowych, nawozów mikroelementowych, uzdatniaczy wody w akwarystyce oraz niektórych mydeł.

Najpowszechniej używa się edty w kosmetykach. Związek ten wpływa na lepkość produktu i zapewnia mu odpowiednią konsystencję. Odnajdziemy go w mydłach, żelach pod prysznic, błyszczykach, szamponach, chusteczkach nawilżających, kosmetykach pielęgnacyjnych i do opalania.

Niestety w dużych stężeniach, edta może działać drażniąco na błony śluzowe i skórę. Sole kwasu edta są najgroźniejsze, kiedy są rozpylone w powietrzu, wówczas mogą wywoływać duszności, kaszel i nieżyt spojówek. Co istotne kiedy przyjmujemy antybiotyki lub leki zawierające żelazo, cynk, glin czy miedź, powinniśmy zrezygnować z kosmetyków zawierających edtę.

Kornelia Ramusiewicz