Nalewka wiśniowa – jak to zrobić

Słowo nalewka znajdziemy zarówno w języku polskim, jak i rosyjskim, ukraińskim, czeskim, litewskim czy estońskim, co mogłoby wskazywać, że tego typu napoje alkoholowe cieszyły się szczególną popularnością w środkowej i wschodniej Europie. Jednak w rzeczywistości pierwsze receptury trunków wytwarzanych na bazie ziół i owoców narodziły się za murami klasztorów we Włoszech i Francji.

To właśnie przybysze znad Sekwany, w tym pierwszy elekcyjny król – Henryk Walezy, rozpropagowali w Polsce nalewki. Początkowo nasi przodkowie traktowali je przede wszystkim jako środek leczniczy, stosowany np. w niedyspozycjach żołądkowych, dla pobudzenia apetytu i lepszego trawienia. Z biegiem czasu stały się ulubionym trunkiem na dworach szlacheckich i w domach bogatego mieszczaństwa, a później również wiejskich chałupach. "Prawie w każdym domu, szczególnie na wsi istnieją stare wypróbowane przepisy sporządzania nalewek" – pisał Jan Gajkoś w wydanej pod koniec lat 50. XX wieku książce "Nalewki". Receptury przechodziły z pokolenia na pokolenie, często były strzeżone jak największa tajemnica.

Bazą nalewek były zazwyczaj łatwo dostępne owoce – maliny, jeżyny, morele, pigwa, dereń czy tarnina. Szczególnie chętnie sięgano jednak po wiśnie, które ze względu na walory smakowe i aromatyczne stanowią doskonały surowiec do wyrobu alkoholi. Ceniony nie tylko w Polsce, np. Włosi od wieków są dumni z likieru maraschino, destylowanego ze sfermentowanego soku maraski, czyli gorzkiej odmiany dzikiej wiśni pochodzącej z regionu dalmatyńskiego.

Jednak zdaniem wielu smakoszy nic nie przebije polskiej nalewki wiśniowej, którą bez większego trudu przygotujemy w domu.

Nalewka, oprócz alkoholu, zapewnia również solidną dawkę cennych dla naszego zdrowia składników odżywczych, które kryją się w wiśniach. Przed wiekami była zalecana m.in. jako remedium na bezsenność i jej skuteczność w tej kwestii potwierdziły współczesne badania. Naukowcy z amerykańskiego Uniwersytetu Pensylwanii wykazali bowiem, że sok z wiśni w naturalny sposób podnosi w organizmie poziom melatoniny – produkowanego przez szyszynkę (niewielki gruczoł zlokalizowany w mózgu) hormonu sterującego naszym zegarem biologicznym i odpowiadającego za jakość snu.

Wiśniowa nalewka, popijana w umiarkowanych ilościach, wspiera również układ krążenia, wzmacnia naczynia krwionośne i reguluje ciśnienie. Dostarcza cennego żelaza (co docenią osoby zmagające się z niedokrwistością) oraz cynku, dlatego pozytywnie wpływa na wygląd skóry, włosów i paznokci.

Trunek pomaga przy problemach z trawieniem i zaburzeniami układu pokarmowego, działa również detoksykacyjnie. Wiśnie są bogatym źródłem fitoestrogenów, które łagodzą dolegliwości związane z zespołem napięcia przedmiesiączkowego. Kryją też sporo antyoksydantów neutralizujących szkodliwe działanie wolnych rodników.

Na jakość nalewki wpływają przede wszystkim składniki. Dlatego do przygotowania trunku należy użyć dojrzałych, soczystych wiśni, bez przebarwień i śladów pleśni czy zgnilizny. Równie ważny jest wybór spirytusu – zdecydowanie unikajmy wyrobów niewiadomego pochodzenia, oferowanych np. na targowiskach.

Dwa kilogramy owoców myjemy, odsączamy, a następnie drylujemy, pozostawiając garść wiśni z pestkami, dzięki którym uzyskamy pożądaną, wytrawną goryczkę. Nie może być ich jednak za dużo, ponieważ wiśniowe pestki skrywają amigdalinę, podczas rozkładu w organizmie wydzielającą silnie trujący kwas pruski, którego nadmiar powoduje ból i zawroty głowy, zaburzenia psychiczne czy ruchowe, a w ciężkich przypadkach zatrzymanie akcji serca, śpiączkę, a nawet śmierć.

Następnie wiśnie przekładamy do szklanego słoja lub gąsiora, dodajemy cukier (pół kilograma), kilka goździków i ziarenek kardamonu, kawałek cynamonu oraz pół laski wanilii, po czym wszystko zalewamy spirytusem (litr). Poruszamy naczyniem, by wszystkie składniki się wymieszały, szczelnie zamykamy i ustawiamy w ciemnym, chłodnym pomieszczeniu na kilka miesięcy (nie krócej niż pół roku). Co kilka dni kołyszemy naczyniem.

Dojrzałą nalewkę należy przefiltrować przez gazę lub bibułę, przelać do butelek i szczelnie zakorkować. Zamiast cukru możemy wykorzystać płynny miód. W niektórych recepturach do wiśni dodaje się także kilka suszonych śliwek.