Ulubiona ryba Polaków. Czy wędzona makrela jest zdrowa?

Ryba, która najliczniej występuje w pobliżu europejskich i północnoamerykańskich wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, a także w Morzu Północnym i Morzu Czarnym, jest od wieków ceniona ze względu na walory smakowe. Świadczą o tym jej pozostałości odkrywane przez archeologów, m.in. prowadzących wykopaliska w Norwegii, gdzie do dziś uchodzi za jeden z narodowych przysmaków.

Już w XIX w. makrela stała się głównym elementem jadłospisu mieszkańców tego skandynawskiego kraju. Świeża ryba uchodziła jednak za luksus, dostępny tylko dla bogatych warstw społecznych, większość Norwegów spożywała ją w postaci przetworzonej, najczęściej zamarynowaną w beczkach oraz wędzoną.

W kolejnym stuleciu wędzona makrela zdobyła popularność także w Polsce i właściwie do dzisiaj w takiej właśnie formie jest najczęściej dostępna w sklepach. Czy warto po nią sięgać?

Wędzona makrela to ryba tłusta, ale na szczęście jest bogata przede wszystkim w bardzo cenne wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6, które nie tylko wpływają korzystnie na układ krążenia, ale również przyspieszają procesy metaboliczne i pomagają wątrobie uporać się z toksynami, zapewniają prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i zwiększają poziom serotoniny (poprawiając nasze samopoczucie oraz pozytywnie wpływając na jakość snu)
, łagodzą stany zapalne, a także przyspieszają regenerację skóry i chronią oczy (powodują lepsze ukrwienie nerwu wzrokowego i znacząco zmniejszają ryzyko zwyrodnienia plamki żółtej). Zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych w wędzonej makreli jest dwa razy większa niż w podobnie przetworzonym łososiu.

Spośród innych wędzonych ryb makrelę wyróżnia też wyjątkowo duże stężenie selenu. To jeden z najbardziej niedocenianych mikroelementów, choć niezbędny do naszego prawidłowego funkcjonowania, m.in. chroni komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i stymuluje system odpornościowy. Organizm nie potrafi wyprodukować selenu, dlatego powinniśmy dostarczać go z pożywieniem.

Mięso makreli kryje w sobie sporo fosforu, potasu, sodu, magnezu, fluoru, żelaza, cynku i miedzy. Jest też dobrym źródłem wapnia czy jodu, choć pod tym względem znacznie bogatszy okazuje się wędzony szprot i pstrąg. Makrela dostarcza także sporo witamin, zwłaszcza witaminy B12 (poprawia apetyt, koi nerwy i zapobiega anemii)
oraz D (podnosi odporność, dba o mocne kości).

Atutem wędzonej makreli jest również solidna dawka fosfatydyloseryny, czyli organicznego związku pozytywnie wpływającego na zdolności umysłowe, łagodzącego objawy m.in. choroby Alzheimera.

Mimo niekwestionowanych wartości odżywczych należy zachować umiar w spożywaniu wędzonej makreli, szczególnie jeśli pochodzi z niepewnego źródła. Wiele zależy bowiem od przebiegu procesu wędzenia ryby, który powinien być odpowiednio długi, nie bez znaczenia jest również dość niska temperatura, w jakiej prowadzi się obróbkę termiczną. W przeciwnym razie podczas przetwarzana wydzielają się szkodliwe węglowodory aromatyczne, mogące sprzyjać m.in. rozwojowi nowotworów. Dlatego kupując makrelę warto szukać na opakowaniu symbolu GMP, który świadczy, że wędzenie odbywało się zgodnie z normami.

Pamiętajmy także, iż przed przetwarzaniem ryby przechowywane są zwykle w solance, w efekcie czego stają się bogatym źródłem chlorku sodu, który zatrzymuje wodę w organizmie, powoduje zapychanie się tętnic i wzrost ciśnienia. Obciąża również nerki, sprzyjając powstawaniu tam kamieni. Nadmiar soli zwiększa także wydalanie wapnia z moczem i przez to sprzyja rozwojowi osteoporozy.

Wędzona makrela dostarcza też sporo puryny. Nadmiar tego związku nie jest wskazany szczególnie u osób z podwyższonym poziomem kwasu moczowego, który krystalizuje się i odkłada w stawach, czego konsekwencją bywa artretyzm.

Także inny składnik mięsa makreli, czyli histamina potrafi być poważnym zagrożeniem, szczególnie jeśli mamy skłonność do reakcji uczuleniowych. Nieprzypadkowo ryby morskie uchodzą za jedną z najczęstszych przyczyn alergii pokarmowych, a ich spożycie może wywołać m.in. śmiertelnie groźny wstrząs anafilaktyczny. Niekiedy takie efekty potrafi wywołać nawet pocałunek kogoś, kto wcześniej jadł makrelę.

W mięsie makreli często stwierdza się także podwyższony poziom niezbyt korzystnych dla zdrowia metali ciężkich, m.in. arsenu (jego skumulowanie może wywoływać choroby serca, płuc i skóry, a także przyczyniać się do rozwoju nowotworów) czy rtęci (muszą na nią szczególnie uważać kobiety ciężarne i młode matki). Na szczęście wyższe stężenie tych niebezpiecznych substancji częściej stwierdza się w rybach wyławianych w cieplejszych rejonach Oceanu Atlantyckiego, zwłaszcza Zatoce Meksykańskiej. Do Polski trafia zaś zazwyczaj makrela pochodząca z chłodniejszych wód Morza Północnego czy Bałtyku.
Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl