Wygląda jak żywcem wyjęty z bajki. Jest jadalny i ma działanie przeciwnowotworowe

Spacerując po jesiennym lesie, nietrudno natknąć się na prawdziwe dzieła natury. Wśród nich wyróżnia się grzyb o bajkowym, niemal nierealnym wyglądzie - pierścieniak grynszpanowy. Jego intensywna, turkusowa barwa sprawia, że wydaje się być trujący, jednak w rzeczywistości jest grzybem jadalnym. Mimo to w koszykach grzybiarzy pojawia się bardzo rzadko.

Pierścieniak grynszpanowy (łac. Stropharia aeruginosa) od razu przyciąga uwagę swoim charakterystycznym wyglądem. Jego kapelusz, osiągający średnicę od 3 do 8 cm, ma intensywny, zielononiebieski kolor, który z wiekiem blednie, przechodząc w odcienie żółtozielone. Młode owocniki pokryte są lepką, śluzowatą warstwą, która z czasem zanika. Od spodu kapelusza znajdują się blaszki, początkowo jasne, z czasem ciemniejące. Trzon grzyba jest długi, smukły, również w zielonkawym odcieniu, z wyraźnym, białym pierścieniem, który początkowo przylega do kapelusza, a następnie się od niego oddziela.

Występuje w lasach liściastych i mieszanych w Europie, Ameryce Północnej oraz Iranie. W Polsce rośnie pospolicie, można go spotkać w różnych regionach, zwłaszcza w miejscach obfitujących w próchniejące drewno i martwe gałęzie, na przykład w pobliżu buków czy dębów.

Mimo że pierścieniak grynszpanowy jest grzybem jadalnym, należy zachować ostrożność podczas jego zbierania. Podobnie jak inne grzyby, ma on zdolność do wchłaniania i kumulowania substancji toksycznych z gleby i środowiska, takich jak metale ciężkie. Z tego powodu nie powinno się go zbierać w pobliżu dróg o dużym natężeniu ruchu, terenów przemysłowych czy innych miejsc narażonych na zanieczyszczenia. Grzybobranie w czystych, leśnych zakątkach jest kluczem do bezpiecznego i zdrowego posiłku.

Choć kolor przyciąga wzrok, to śluzowata warstwa bywa powodem, dla którego grzybiarze omijają go szerokim łukiem. Podobnie jak w przypadku maślaków, obróbka pierścieniaka jest czasochłonna i uciążliwa. Poza tym jego smak jest delikatny i mało wyrazisty, przez co nie może konkurować z takimi skarbami jak borowiki czy kurki.

To, co dla jednych jest wadą, dla innych może być zaletą. Fakt, że pierścieniak grynszpanowy nie jest masowo zbierany, sprawia, że jest doskonałym materiałem do badań. Naukowcy zainteresowani jego unikalnym składem przyglądają się mu pod kątem potencjalnych właściwości prozdrowotnych, w tym przeciwnowotworowych.

W badaniach laboratoryjnych na myszach stwierdzono, że zawarte w tym grzybie polisacharydy wykazują działanie antynowotworowe. Substancje te hamowały wzrost mięsaka o 70 proc. i raka Ehrlicha o 60 proc. To obiecujące wyniki, które potwierdzają, że pierścieniak grynszpanowy jest cennym materiałem do dalszych badań medycznych. Kto wie, być może ten niedoceniany przez kucharzy grzyb okaże się cennym odkryciem dla medycyny?

Pamiętaj o najważniejsze zasadach bezpiecznego grzybobrania. Zbieraj wyłącznie te grzyby, które dobrze znasz, a najlepiej skonsultuj swoje zbiory z grzyboznawcą. Nie wyrywaj, nie niszcz grzybni oraz leśnej ściółki. Unikaj zbierania bardzo małych lub młodych grzybów, które trudno zidentyfikować.

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, skontaktuj się z najbliższą stacją sanitarno-epidemiologiczną. Pamiętaj, aby nie podawać grzybów małym dzieciom. Nie przyjmuj porad od przypadkowo spotkanych grzybiarzy i unikaj kupowania grzybów z nieznanego źródła. Co najważniejsze, nigdy nie próbuj identyfikować grzybów, smakując – to może być niebezpieczne dla zdrowia lub życia.