Jedzenie, które wpływa na pracę mózgu

Mózg wymaga odpowiedniego paliwa. By dobrze pracował, trzeba mu dostarczać nie tylko tlenu, ale wszystkich niezbędnych substancji odżywczych - węglowodanów, protein, tłuszczów oraz witamin, zwłaszcza A, C, E i wszystkich z grupy B. Zbyt długie przerwy w dopływie energii powodują nie tylko osłabienie zdolności koncentracji czy logicznego myślenia, ale przyczyniają się też do obumieranie komórek. Wiadomo, że picie alkoholu szarym komórkom na pewno się nie przysłuży. Jakich produktów unikać, by nasz umysł był ostry jak brzytwa?

Mózg karmi się glukozą, która przenika do krwi i daje neuronom energię. Jednak należy uważać, co i w jakim porządku kładziemy na talerz. Jeśli wyjdziemy z domu bez śniadania, a w pracy pierwszym pokarmem będzie batonik, poziom cukru we krwi szybko wzrośnie i... spadnie. Stanie się tak pod wpływem insuliny, która odpowiada za gospodarowanie dostarczanym cukrem. A my znów poczujemy ochotę na coś słodkiego - nasz mózg będzie dopominał się kolejnej porcji glukozy. Dlatego nie warto dostarczać mu mocno przetworzonych węglowodanów pod postacią drożdżówek, słodkich rogalików czy ciastek.

Z tych samych względów należy unikać produktów wysokooczyszczonych. Białe pieczywo - zazwyczaj pszenne bułki i chleb - które tak chętnie jemy na śniadanie, a także makaron czy ryż na obiad należą do jedzenia o wysokim indeksie glikemicznym. A właśnie ono powoduje nagłe skoki glukozy, a przez to nieregularne dostawy paliwa dla mózgu, co z kolei wywołać może zaburzenia koncentracji. Najlepiej postawić więc na węglowodany złożone, pokarmy nieoczyszczone, bogate w błonnik (np. brązowy ryż, kasze, owsianka, warzywa strączkowe). Nie są one tak łatwo przyswajalne, trawienie trwa długo, a energia uwalnia się stopniowo, nie powodując nagłych wahań poziomu glukozy.

Słodziki co prawda uwolniły nas od kalorii, ale eksperci podkreślają ich negatywny wpływ na nasz organizm. Głównym winowajcą okazuje się aspartam, którego naukowcy podejrzewają o przyczynianie się do powstawania raka mózgu czy choroby Alzheimera. Trzeba być też ostrożnym, jedząc rozmaite kolorowe cukierki, żelki, marmolady, płatki zbożowe czy pijąc napoje - tam wszędzie znajdziemy syntetyczne barwniki, które nie pozostają bez wpływu na nasz układ nerwowy. Potwierdzono na przykład związek między spożywaniem produktów zawierających 6 sztucznych barwników (E102 tartrazyna, E104 żółcień chinolinowa, E110 żółcień pomarańczowa, E122 azorubina, E124 czerwień koszenilowa, E129 czerwień allura), a występowanie ADHD u dzieci. Właśnie one najbardziej narażone są na skutki "przedawkowania" tych substancji. Najczęściej objawia się to nadpobudliwością i dekoncentracją.

Dopamina powoduje, że jesteśmy czujni i skupieni, a jednocześnie pełni energii. Żeby jednak mózg mógł wydzielać ją w odpowiednich ilościach, w naszej diecie nie może zabraknąć produktów bogatych w białka - przede wszystkim jaj, roślin strączkowych, a także mięsa i owoców morza. Ale trzeba pamiętać, że wszystko zniweczyć może sposób przyrządzenia. Kurza pierś panierowana i smażona w dużej ilości tłuszczu to nie to samo, co grillowana na beztłuszczowej patelni czy ugotowana na parze.

Trzeba uważać na kawę, uważaną przez wiele osób za znakomitą i - przede wszystkim - błyskawicznie działającą substancję poprawiającą pracę mózgu. Kawa, a raczej kofeina - rzeczywiście pobudza ośrodkowy układ nerwowy, poprawia myślenie oraz pomaga przezwyciężyć zmęczenie, ułatwia koncentrację. Ale podobnie jak mocna czarna herbata, w której za pobudzające działanie odpowiedzialne są teiny, blokuje przyswajanie żelaza - pierwiastka istotnego dla wydolności mózgu. Poza tym bardzo szybko wypłukuje magnez, który zwiększa zdolność do zapamiętywania informacji.

Czy mózg może skurczyć się od jedzenia? Do takich wniosków doszli naukowcy z Oregon Health & Science University w Portland, którzy porównywali objętość tych organów u osób stosujących różne diety. Dieta bogata w tłuszcze trans powodowała, że mózg się kurczył, a wyniki testów pamięci i sprawności umysłowej wypadały nie najlepiej. Te szkodliwe związki znajdziemy przede wszystkim w żywności przetworzonej. Są w margarynie, chipsach, frytkach, ale także w płatkach kukurydzianych, zupach w proszku, ulubionych przez dzieci batonach czekoladowych czy gotowych wypiekach. Zjawisko zaniku mózgu wiązane jest z chorobą Alzheimera.