Wielu Polaków od lat powtarzało ten mit. Wyjaśnijmy: czy jajka podnoszą cholesterol?
Przez wiele lat wokół jajek narosło sporo kontrowersji – a jednym z najczęściej powtarzanych mitów było to, że jajka podnoszą cholesterol i należy je ograniczać w diecie. Niektórzy do dziś unikają żółtek jak ognia, myśląc, że to prosta droga do problemów z sercem. Ale co na ten temat mówi współczesna nauka? Czas wyjaśnić ten mit raz na zawsze – bo prawda może cię zaskoczyć.
Czy jajka podnoszą cholesterol? 
Mit o tym, że jajka podnoszą cholesterol, ma swoje korzenie w drugiej połowie XX wieku. W tamtym czasie naukowcy zaczęli intensywnie badać zależności między dietą a chorobami serca. Jednym z pierwszych winowajców uznano cholesterol – a ponieważ żółtko jajka zawiera go stosunkowo dużo (ok. 180–200 mg w jednym jajku), szybko uznano jajka za potencjalnie "niebezpieczne" dla zdrowia.
W latach 60. i 70. pojawiły się zalecenia, by ograniczać spożycie jajek – zwłaszcza wśród osób z podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi. Problem w tym, że ówczesne badania nie odróżniały cholesterolu pokarmowego (czyli tego, co jemy) od cholesterolu endogennego (czyli tego, co wytwarza nasza wątroba). Dziś wiemy, że organizm sam reguluje produkcję cholesterolu, a wpływ diety jest dużo mniejszy, niż wcześniej sądzono.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Jajka po turecku z jogurtem i czosnkowym masłem - pyszne śniadanie
Co dziś mówi nauka o cholesterolu i jajkach?
Obecnie wiemy już, że cholesterol pokarmowy (czyli ten zawarty w jajkach) ma znacznie mniejszy wpływ na poziom cholesterolu we krwi, niż wcześniej sądzono. To, jak reaguje organizm, zależy przede wszystkim od całości stylu życia i diety, a nie od pojedynczych produktów.
Organizm większości zdrowych osób sam reguluje poziom cholesterolu – jeśli dostarczamy go więcej z pożywieniem, wątroba wytwarza go mniej. Kluczowa jest też jakość tłuszczów w diecie. Znacznie większy wpływ na "zły" cholesterol (LDL) mają tłuszcze trans i nasycone, a nie żółtka jaj.
Zgodnie z aktualnym stanowiskiem:
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO),
- American Heart Association (AHA),
- Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC)
nie zalecają już rygorystycznego ograniczania spożycia jajek u zdrowych osób. W większości przypadków jedzenie 1-2 jajek dziennie jest całkowicie bezpieczne i nie zwiększa ryzyka chorób serca. Co więcej – badania pokazują, że jajka mogą wręcz wpływać korzystnie na profil lipidowy, podnosząc poziom "dobrego" cholesterolu (HDL), który chroni nasze naczynia krwionośne.
Czy można jeść jajka codziennie?
To pytanie zadaje sobie wiele osób – szczególnie tych, które pamiętają dawne ostrzeżenia o "nie więcej niż 2-3 jajka tygodniowo". Dziś jednak, przy aktualnej wiedzy medycznej, odpowiedź jest znacznie bardziej przyjazna dla miłośników jajek.
- Dla osób zdrowych: jeśli nie masz problemów z sercem, cholesterolem czy cukrzycą – jedzenie jajek codziennie jest całkowicie bezpieczne. 1-2 jajka dziennie mogą być stałym elementem zdrowej, zbilansowanej diety. Co więcej, są doskonałym źródłem białka, witaminy D, witaminy B12, selenu, choliny i zdrowych tłuszczów.
- Dla osób z chorobami układu krążenia: w przypadku osób z wysokim poziomem cholesterolu, miażdżycą, insulinoopornością czy cukrzycą – zalecenia są bardziej ostrożne. Jednak nawet tu jajka nie są zakazane. Ważna jest ogólna jakość diety i to, z czym je łączysz. Jajko z warzywami i pełnoziarnistym pieczywem to zupełnie coś innego niż jajko z tłustym boczkiem i białym chlebem smażonym na maśle.
- Liczy się kontekst: nie pojedyncze jajko podnosi cholesterol, tylko całokształt diety: nadmiar tłuszczów nasyconych, cukru, brak błonnika i aktywności fizycznej. Jeśli dbasz o podstawy, jajka mogą być nie tylko bezpieczne, ale wręcz korzystne dla zdrowia.
